سهام خزانه: (Stock Treasury)

مقدمه:

در اوایل تشکیل بورس تهران در سال ۱۳۴۶ ،مدیران شرکت ملی نفت ایران (به عنوان اولین شرکت سهامی) حق استفاده از سهام خزانه راداشتند و می توانستند در موارد مقتضی از آن جهت باخرید سهام خود بهره بگیرند.

با تصویب اصلاحیه قانون تجارت در سال۱۳۴۸ این حق گرفته شد.

اين در حالیست که در سایر بورس هاي دنیا نه تنها معامله سهام خزانه انجام می شود بلکه حجم معاملات سالانه سهام خزانه و ارزش پولی آن نیز بسیار قابل توجه است.

در این یادداشت تلاش خواهیم کرد به صورت مختصر به سهام خزانه از دید استانداردهاي حسابداري موجود در دنیا و به بیان مزایاي استفاده از آن در شرکت ها و بازارهاي مالی بپردازیم:

سهام خزانه

تعریف سهام خزانه:

واحد هاي تجاري به دلایل مختلف سهام خود را بازخرید می نمایند، و هر شرکت سهامی که سهام منتشر شده خود را خریداري نماید و آن را باطل ننماید، به آن سهام خزانه اطلاق می شود.

از دیدگاه حسابداري سهام خزانه یک دارایی محسوب نمی شود بلکه از اقلام کاهنده حقوق صاحبان سهام است.

به همین دلیل، سود و زیان حاصل از بازخرید در صورت سود و زیان گزارش نمیشود و اثر مالیات نیز ندارد همچنین داراي حق راي نبوده و سود سهام دریافت نمی کند.

روش هاي حسابداري بازخرید سهام:

۱(هیات استاندار حسابداري مالی:

هزینه بازخرید باید از سرمایه کسر شود، سود سهام نقدي به سهام خزانه نباید به حساب درآمد بستانکار کرد.

مازاد قیمت خرید بر ارزش اسمی به حساب صرف سهام خزانه تخصیص می یابد و تمام معاملات بازخرید سهام چون مربوط به انتقال مالکیت است، درآمد و هزینه شناسایی نمی شود.

۲(کمیته استانداردهاي بین المللی:

سهام خزانه در ترازنامه باید از مبلغ سرمایه کسر گردد و نباید به عنوان دارایی محسوب شود.در صورت فروش،صدور یا ابطال سهام سود و زیانی نباید در صورت سود و زیان شناسایی شود بلکه باید به عنوان تغییر در حقوق صاحبان سهام نشان داده شود.

۳(قوانین اتحادیه اروپا:

سهام بازخرید شده باید در ترازنامه در سرفصل دارایی ها و در میان سرمایه گذاريها نشان داده شود و ذخیرهاي به همان مبلغ که قابل توزیع باشد باید در قسمت بدهی ها به منظور احتمال کاهش قیمت سهام در نظر گرفته شود.

*هر کشوري که خزانه کردن سهام را اجازه دهند میتوانند یکی از ۳ روش فوق را بکار گیرند که اکثرکشور هاي خارج از اتحادیه اروپا از استاندارد بین المللی استفاده می کنند.

طبق این تحقیق بورس هاي جهان ازنظر بازخرید سهام دریکی از سطوح زیر قرار می گیرند:

سطح ۱ : به شرکت تحت هیچ شرایطی اجازه داده نمی شود تا سهام خودرا خریداري کند.

سطح ۲ : بازخرید سهام به عنوان ابزاري براي کاهش سرمایه اجازه داده می شود.

سطح ۳ : نگهداري سهام بازخرید شده براي مدت محدود اجازه داده شده است.

سطح ۴ : معاملات بازخرید وفروش مجدد سهام  دربازار اوراق بهادار طبق مقررات خاصی وبراي منظورهایی مانند طرح هاي اختیارخریدسهام کارکنان ومزیت هاي مالیاتی اجازه داده شده است.

سطح ۵ : معاملات خرید وفروش مجدد سهام به طور آزادانه دربورس اجازه داده شده است تا درزمان بحران ها و تغییرات شدید.

مزایاي سهام خزانه:

* اثرات سهام خزانه در بازار:

۱ (علامت دهی به سرمایه گذاران: مدیر می تواند از باز خرید سهام جهت افشاي شرایط بهتر و چشم انداز مثبت از سودآوري آتی شرکت استفاده نماید و به سرمایه گذاران علامت مثبت دهد.

۲ (نزدیکی قیمت سهم به ارزش ذاتی:گاهی در شرایطی که مدیر وضعیت شرکت را بهتر از بازار می بیند و می خواهد قیمت سهم را با ارزش ذاتی نزدیکتر کند از بازخرید سهام استفاده می کند.

* اثرات سهام خزانه در صورت هاي مالی:

۱ (افزایش سود هر سهم: به دلیل اینکه سهام خزانه همانند سهام منتشر نشده می باشد در نتیجه تعداد سهام  از تهداد منتشر شده کسر می گردد و سود میان تعداد کمتري از سهامداران تقسیم می شود.

۲ (استفاده بهینه از وجوه مازاد: شرکت هایی که در سیکل رشد به سطح بلوغ رسیده اند و فرضت هاي سرمایه گذاري کمتري پیش رو دارند با وجوه مازادشان سهام خود را بازخرید نمایند تا علاوه بر تجدید در ساختار سرمایه، در ساختار عملیاتی شرکت تجدید حاصل شود.

به این ترتیب به دلیل کاهش در دارایی ها نسبت بازده دارایی ها افزایش میابد.

۳ (بهینه سازي ساختار سرمایه واستقراض:مدیران ممکن است با توجه به وضعیت مالی شرکت تصمیم به کاهش هزینه سرمایه از طریق باز خرید سهام و دادن سهم بیشتري از ساختار سرمایه به وام بگیرد.

به ۲ دلیل میتواند نرخ هزینه سرمایه بدهی کمتر از نرخ هزینه سرمایه سهام عادي و سود انباشته باشد:

۱ .بازده مورد انتظار وام دهنده کمتر از بازده مورد انتظار سرمایه گذاران باشد

۲ .هزینه بهره، هزینه قابل قبول مالیاتی می باشد.

همچنین میتوان به این نکته اشاره نمود:

* حفظ کنترل شرکت: بازخرید سهام به عنوان ابزاري براي حفظ کنترل شرکت استفاده می شود. مدیران به منظور حفظ موقعیت و بقاي شرکت ممکن است استراتژي بازخرید سهم شرکت و نگهداري سهام خزانه را انتخاب کنند.

برای دریافت آموزش های رایگان به وبلاگ مراجعه کنید